+++ สวัสดีครับ +++ พบกันอีกเช่นเคยกับผม +++ นายยอดแหลม +++วันที่ 4 มิถุนายน 2568  

+++กลายเป็นประเด็นร้อนของสำนักงานตำรวจแห่งชาติ ไปแล้ว สำหรับปัญหาพนักงานสอบสวนขาดแคลนไม่เพียงพอ ต่อการปฎิบัติหน้าที่ของแต่ละสถานีตำรวจในการให้บริการประชาชนที่มาใช้บริการและผู้ที่ได้รับความเดือดร้อนจากปัญหาอาชญากรรม  

+++ถึงแม้ว่าผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติจะได้พยายามแก้ไขโดยการออกคำสั่งให้ข้าราชการตำรวจและพนักงานสอบสวนทั่วประเทศถือปฏิบัติอย่างเคร่งครัดแต่ก็คงดูเหมือนเป็นการแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้า เสมือนไฟไหม้ฟางไปชั่วระยะ เวลาหนึ่งแล้วปัญหาดังกล่าวก็จะกลับมาเหมือนเดิมต่อไป 

+++ทั้งนี้เป็นเพราะปัญหาที่เกิดขึ้นยังไม่ได้รับการแก้ไขให้ตรงจุดตรงประเด็นทำให้ปัญหาดังกล่าวยังเป็นหนามทิ่มแทงใจพนักงานสอบสวนที่ทำหน้าที่สอบสวนอยู่ในปัจจุบัน 

+++ซึ่งก็เพียงได้แต่ก้มหน้าก้มตาทำงานในหน้าที่ไปวันๆ เพื่อรอโอกาสได้ย้ายไปทำงานในสายงานอื่นที่ตนหวังว่าจะมีชีวิตการรับราชการที่ดีขึ้นและมีโอกาสเติบโตก้าวหน้าโดยไม่ต้องแบกภาระสำนวนการสอบสวนค้างอยู่มากมายเหมือนในปัจจุบัน  

+++ในทัศนะของผู้เขียนเห็นว่า ความจริงแล้วปัญหาพนักงานสอบสวนขาดแคลนน่าจะมีสาเหตุที่เกิดขึ้นจากปัจจัยหลายประเด็นดังต่อไปนี้

1.การผลิตพนักงานสอบสวนจาก รร.นายร้อยตำรวจ ในแต่ละปี และการเปิดรับสมัครบุคคลภายนอกเพื่อบรรจุแต่งตั้งเป็นพนักงานสอบสวนจากผู้ที่มีคุณวุฒิปริญญาตรีนิติศาสตร์หรือเนติบัณฑิตไทยไม่เพียงพอต่อความต้องการที่แท้จริง เนื่องจากการผลิตพนักงานสอบสวนจาก รร.นายร้อยตำรวจแต่ละปี จะได้ประมาณ 300 นาย และแต่งตั้งไปดำรงตำแหน่งพนักงานสอบสวนตามกองบัญชาการต่างๆ เฉลี่ยไม่เกินกองบัญชาการละ 30 คน ซึ่งถือว่ามีจำนวนน้อยมาก  ส่วนการเปิดรับสมัครบุคคลภายนอกเพื่อบรรจุแต่งตั้งเป็นพนักงานสอบสวนในแต่ละปีมีจำนวนน้อยมาก บางปีก็ไม่มีการเปิดรับสมัครบุคคล ภายนอกเพื่อบรรจุแต่งตั้งเป็นพนักงานสอบสวนเลยด้วยซ้ำ โดยไม่ทราบสาเหตุ ทั้งๆที่พนักงานสอบสวนก็ขาดแคลนอยู่ทั่วประเทศ

2.การขอตัวพนักงานสอบสวนไปช่วยราชการ หรือไปปฏิบัติหน้าที่ตามสำนักงานหรือหน้าห้องของผู้บังคับบัญชาระดับ ผบก. ขึ้นไป อีกหน้าที่หนึ่ง โดยไม่ขาดจากต้นสังกัด  ทำให้พนักงานสอบสวนไม่ได้ปฏิบัติหน้าที่พนักงานสอบสวนตรงตามตำแหน่งพนักงานสอบสวนที่ ได้รับการแต่งตั้งจริง  หรือบางกรณีอาจมีการออกคำสั่งให้ไปทำหน้าที่เป็นคณะพนักงานสอบสวนในคดีความมั่นคง คดีสำคัญๆ คดีการพนันออนไลน์หรือคดีที่มีผู้กระทำผิดเป็นองค์กรหรือเครือข่ายขนาดใหญ่  โดยที่พนักงานสอบสวนที่มีชื่อได้รับการแต่งตั้ง ไม่ต้องเข้าเวรทำหน้าที่เป็นพนักงานสอบสวนประจำหน่วยงานนั้นๆ  ทั้งๆที่ความจริงแล้ว พนักงานสอบสวนคนดังกล่าวก็ไปปฏิบัติทำหน้าที่ประจำอยู่ที่สำนักงานของผู้บังคับบัญชานั่นเอง  ทำให้อัตราพนักงานสอบสวนของหน่วยงานต้นสังกัดขาดแคลนโดยสิ้นเชิง 

3.การขอย้ายเปลี่ยนสายงานของพนักงานสอบสวน เพื่อขอไปปฏิบัติหน้าที่ในสายงานอื่น เนื่องจากไม่มีความเจริญก้าวหน้าในสายงานสอบสวน ทั้งนี้เป็นเพราะส่วนใหญ่ข้าราชการตำรวจที่ทำหน้าที่เป็นพนักงานสอบสวนมักไม่มีเส้นสาย ไม่มีช่องทางหาเงินเพื่อนำไปดูแลเจ้านายเหมือนสายงานอื่น และพนักงานสอบสวนมักจะเป็นตัวสร้างปัญหาให้กับผู้บังคับบัญชาจากการถูกร้องเรียนการปฏิบัติหน้าที่มาโดยตลอด  พนักงานสอบสวนจึงไม่ค่อยมีโอกาสเติบโตก้าวหน้าในการรับราชการเหมือนสายงานอื่นๆ  จึงทำให้มีการขอย้ายตำแหน่งออกจาพนักงานสอบสวนทุกครั้งที่มีโอกาสจะกระทำได้

4.พนักงานสอบสวนหลายคนไม่มีความรู้ความสามารถหรือความรู้ในเรื่องกฎหมายอย่างแท้จริง จึงทำให้ไม่สามารถปฏิบัติหน้าที่ในสายงานสอบสวนได้อย่างมีประสิทธิภาพ อีกทั้งบางคนมีเพียงคุณวุฒิว่าจบกฎหมายหรือจบนิติศาสตร์มา แต่ไม่มีความรู้ในเรื่องกฎหมายมาเลย เมื่อได้มาปฏิบัติหน้าที่ในฐานะพนักงานสอบสวน จึงไม่มีความมั่นใจในการทำงานและไม่สามารถให้คำแนะนำในเรื่องข้อกฎหมายแก่ประชาชน ได้ 

5.เงินเดือน ค่าตอบแทน เงินสวัสดิการ เงินประจำตำแหน่ง และเงินค่าทำสำนวนการสอบสวน ไม่คุ้มค่าหรือเพียงพอกับการทำงานที่มีหน้าที่ความรับผิดชอบและความเสี่ยงสูงของพนักงานสอบสวน

6.พนักงานสอบสวนหลายคนขาดจรรยาบรรณ ขาดศีลธรรมและคุณธรรมในการทำหน้าที่ของตนเอง จึงไม่สนใจในการปฏิบัติหน้าที่ตามกฎหมายและกฎระเบียบคำสั่งหรือข้อบังคับของสำนักงานแห่งชาติ สนใจแต่ในเรื่องอามิสสินจ้างที่จะได้รับ  มักสนใจแต่ช่องทางที่จะทำให้ตนเองได้รับผลประโยชน์ตอบแทนจากการปฏิบัติหน้าที่เท่านั้น มีการค้าสำนวน มีการทำสำนวนการสอบสวนช่วยเหลือผู้กระทำผิดกฎหมาย

ในความคิดเห็นของผู้เขียนมองว่าแนวทางในการแก้ปัญหาพนักงานสอบสวนขาดแคลนควรจะได้มีการแก้ไขดังต่อไปนี้

1.รับสมัครและบรรจุแต่งตั้งบุคคลภายนอกที่มีคุณวุฒิทางกฎหมาย เช่น นิติศาสตร์หรือเนติบัณฑิตไทย มาเป็นพนักงานสอบสวนโดยตรงอย่างเพียงพอ โดยมีการกำหนดให้มีการฝึกงานสอบสวนก่อนปฎิบัติหน้าที่จริงอย่างน้อย 3 เดือน และเมื่อมีการบรรจุแต่งตั้งเป็นพนักงานสอบสวนแล้ว จะต้องอยู่ในตำแหน่งพนักงานสอบสวนไม่น้อยกว่า 4 ปี และจะต้องมีจำนวนสำนวนการสอบสวนที่สอบสวนเสร็จสิ้นแล้ว ไม่น้อยกว่า 140 สำนวน จึงจะสามารถย้ายไปปฏิบัติหน้าที่ในสายงานอื่นได้ ทั้งนี้ เพื่อให้พนักงานสอบสวนมีความรู้ความชำนาญและมีประสบการณ์ในการทำงานสอบสวนในระดับหนึ่ง

2.สำนักงานตำรวจแห่งชาติจะต้องออกคำสั่งที่เป็นกฎเหล็กชัดเจน ในเรื่องการกำหนดห้ามพนักงานสอบสวนไปช่วยราชการหรือไปปฏิบัติราชการในหน้าที่อื่น นอกเหนือจากการปฎิบัติหน้าที่พนักงานสอบสวนตรงตามตำแหน่งที่ได้รับการแต่งตั้งให้มาดำรงตำแหน่งในหน่วยงาน นั้นๆ

3.สำนักงานตำรวจแห่งชาติ ควรจะต้องออก กฎ ก.ตร.หรือ ออก พ.ร.บ.ตำรวจ หรือแก้ไขกฎ ระเบียบข้อบังคับหรือคำสั่งที่เกี่ยวข้องเกี่ยวกับการกำหนดระยะเวลาของความเจริญก้าวหน้าในสายงานสอบสวนที่ชัดเจน เช่น การประเมินเพื่อเลื่อนตำแหน่งของพนักงานสอบสวนตามจำนวนปีที่ทำหน้าที่พนักงานสอบสวนอย่างชัดเจน เช่น พนักงานสอบสวนที่จะได้รับการพิจารราเลื่อนตำแหน่งสูงขึ้นในระดับสารวัตร จะต้องดำรงตำแหน่ง รองสาวัตรสอบสวนมาก่อน อย่างน้อย 6 ปี จะนับระยะเวลาติดต่อกันหรือไม่ก็ได้ และจะต้องมีสำนวนการสอบสวนที่สอบสวนเสร็จสิ้นมาแล้ว ไม่น้อยกว่า 140 สำนวน  ทั้งนี้ เพื่อให้เกิดความเจริญก้าวหน้าในการทำงานในสายงานสอบสวนอย่างเป็นรูปธรรม

4.กำหนดหลักสูตรการฝึกอบรมและเพิ่มพูนความรู้ เกี่ยวกับงานสอบสวนให้กับพนักงานสวนทุกระดับชั้นยศ ตั้งแต่ระดับรองสารวัตร จนถึงระดับ ผู้บังคับการ  เพื่อให้มีความรู้ความสามารถและมีประสบการณ์ในการทำงานอย่างแท้จริง

5.กำหนดยอดเงินประจำตำแหน่ง  เงินค่าตอบแทนและสวัสดิการของพนักงานสอบสวนให้เหมาะสมและคุ้มค่ากับการทำหน้าที่พนักงานสอบสวน เช่น พนักงานสอบสวนระดับ รองสารวัตร มีเงินประจำตำแหน่งพนักงานสอบสวน 12,000 บาท ต่อเดือน มีเงินค่าตอบแทนการทำสำนวนการสอบสวนที่คุ้มค่าและตรงกับรายได้และค่าครองชีพตามสถานการณ์ปัจจุบันอย่างแท้จริง

6.จัดทำโครงการอบรมและพัฒนาด้านจริยธรรมและคุณธรรม ให้กับพนักงานสอบสวนทุกระดับ เพื่อกระตุ้นให้มีจิตสำนึกในการทำงานในหน้าที่พนักงานสอบสวนอย่างมีประสิทธิภาพ เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดแก่ประชาชนอย่างแท้จริง เช่น โครงการต้นทางกระบวนการยุติธรรมที่ประชาชนต้องการ

+++ทั้งหลายทั้งปวงนี้เป็นเพียงแค่แนวคิดเบื้องต้นของผู้เขียนในมุมมองการแก้ไขปัญหาพนักงานสอบสวนขาดแคลนในระดับหนึ่งเท่านั้น  

+++ส่วนทางสำนักงานแห่งชาติ จะนำไปปฏิบัติตามหรือไม่นั้น ผู้เขียนไม่ได้หวงห้ามแนวคิดดังกล่าว ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับว่า จะนำไปปฏิบัติตามได้จริงหรือไม่นั้น  อีกทั้งย่อมขึ้นอยู่กับขีดความสามารถในการบังคับใช้ระเบียบคำสั่งและแนวทางปฏิบัติงานของพนักงานสอบสวนในการทำงานและการให้บริการประชาชนอย่างเคร่งครัดของผู้บังคับบัญชาแต่ละท่านเท่านั้นครับเจ้านาย....

//โดยนายยอดแหลม