วันที่ 17 มีนาคม 2567 ผู้สื่อข่าวรายงานว่า สื่อท้องถิ่นใน สปป.ลาว หลายสำนัก ได้รายงานข้อมูลและภาพจากพระอาจารย์ ຂັດຕິຍະບາຣະມີ ว่าได้มีการพบพระพุทธรูปและวัตถุโบราณหลายชิ้นภายในหาดทรายกลางแม่น้ำโขง ฝั่งเมืองต้นผึ้ง แขวงบ่อแก้ว ตรงข้าม อ.เชียงแสน จ.เชียงราย ทั้งนี้ คาดว่าเป็นบริเวณวัดเก่าแก่ และเมืองเก่า สมัยอาณาจักรสุวรรณโคมคำในยุคนับพันปีก่อน โดยการค้นพบมีขึ้นเมื่อวันที่ 16 มี.ค.67 หลังจากระดับน้ำในแม่น้ำโขงได้ลดลงจนกลายเป็นหาดทรายกว้างและชาวบ้านพบเห็นส่วนบนของพระพุทธรูปโผล่ขึ้นมาจึงพากันไปขุนค้นต่อ

จากการขุดค้นปรากฏว่าเป็นพระพุทธรูปเก่าแก่องค์ใหญ่ จำนวน 2 องค์ คาดว่ามีหน้าตักกว้างกว่า 29 นิ้ว โดยองค์แรกมีสภาพสมบูรณ์ไม่เสียหายมากนัก แต่องค์ที่ 2 พระเศียรหักออกไป แต่ยังคงพบในบริเวณเดียวกัน

นอกจากนี้พบพระพุทธรูปขนาดเล็กอีก 2 องค์ คาดว่าหน้าตักกว้างประมาณ 9 นิ้ว มีสภาพเช่นเดียวกับองค์ใหญ่ คือ มีองค์สมบูรณ์ 1 องค์ และพระเศียรหักออกไปอีก 1 องค์ และพบส่วนที่ขาดไปด้วย คาดว่าทั้งหมดสร้างด้วยสัมฤทธิ์ที่มีความคงทน รวมทั้งยังพบวัตถุทรงสี่เหลี่ยมผืนผ้ายาว ลักษณะคล้ายอิฐทังขนาดเล็กและใหญ่อีกไม่ต่ำกว่า 10-15 อัน คาดว่าสร้างด้วยปูน

หลังการค้นพบทางเจ้าหน้าที่ สปป.ลาว ทั้งระดับหมู่บ้าน เมือง และแขวง ได้มีการจัดสถานที่เก็บรักษาบริเวณที่ค้นพบแล้ว โดยมีการวางกำลังดูแลรักษาตลอด 24 ชั่วโมงด้วย ขณะที่มีประชาชนชาวลาวรวมไปถึงพระภิกษุและสามเณรต่างพากันไปกราบนมัสการ และชมพระพุทธเจ้าและวัตถุโบราณต่างๆ ดังกล่าวอย่างต่อเนื่อง

สำหรับ “ตำนานเมืองสุวรรณโคมคำ” เป็นเมืองหนึ่งซึ่งได้กลายเป็นอาณาจักรที่สาบสูญไปก่อนที่จะมีประเทศไทย แม้ในตำนานจะไม่ได้ระบุชัดว่าเมืองสุวรรณโคมคำเกิดขึ้นเมื่อใด แต่ใน “ตำนานสิงหนวัติ” กล่าวว่า ในสมัยต้นพุทธกาล สิงหนวัติกุมาร โอรสของพระเจ้าเทวกาลแห่งนครราชคฤห์ ได้เสด็จออกจากเมืองมาทางตะวันออกเฉียงใต้ จนใกล้แม่น้ำโขง ถึงแคว้นที่มีชื่อว่า “สุวรรณโคมคำ” ซึ่งเป็นเมืองร้างไปแล้ว และได้สร้างเมืองโยนกเชียงแสนขึ้นตรงนั้น

ขณะที่ “จิตร ภูมิศักดิ์” ซึ่งศึกษาตำนานเมืองสุวรรณโคมคำ และตำนานสิงหนวัติ เชื่อว่าเมืองสุวรรณโคมคำอยู่บนเกาะใหญ่ในแม่น้ำโขง ชิดไปทางฝั่งประเทศลาว ตอนดอนมูลปากแม่น้ำแม่กกไปทางใต้เล็กน้อย ตรงข้ามกับบ้านสวนดอก อ.เชียงแสน จ.เชียงราย ในปัจจุบัน