น้ำท่วมลดเผยโฉมปลาหมอคางดำลามทั่วคูคลองและร่องสวนใน จ.ราชบุรี ชาวบ้านผวาจับปลาติดแหเพียบ ด้านผู้เชี่ยวชาญชี้กำจัดไม่หมดแล้ว แนะรัฐบูรณาการนำมาแปรรูปทำอาหารสร้างอาชีพแก้ปัญหาอย่างยั่งยืน

ราชบุรี -วันที่ 23 ตุลาคม 2569 จากสถานการณ์น้ำท่วมหนักในหลายพื้นที่ของจังหวัดราชบุรี ที่ในขณะนี้ระดับน้ำเริ่มลดลงและคลี่คลายลงเรื่อยๆ หน่วยงานภาครัฐ ชุมชน และชาวบ้านได้ร่วมมือกันสูบน้ำออกอย่างต่อเนื่องทั้งกลางวันและกลางคืน ทว่ากลับพบปัญหาใหญ่ที่สร้างความตื่นตระหนกและหวั่นวิตกให้กับชาวบ้าน เมื่อพบประชากร “ปลาหมอคางดำ” จำนวนมหาศาลลอยเล่นน้ำเป็นฝูงตามลำคลองสาธารณะต่างๆ โดยเฉพาะในพื้นที่ตำบลสามเรือน อำเภอเมือง ที่เชื่อมต่อกับคลองสาขาหลายแห่ง ชาวบ้านที่ออกหาปลาด้วยการทอดแหต่างพบปลาหมอคางดำติดขึ้นมาเป็นจำนวนมาก ไม่เว้นแม้แต่ในร่องสวนผลไม้ที่กำลังสูบน้ำออก ก็พบปลาหมอคางดำขนาด 3-4 นิ้วกระโดดขึ้นมาเป็นจำนวนมากเช่นกัน ทำให้ชาวบ้านหวั่นเกรงว่าการแพร่ระบาดครั้งนี้จะยากเกินกว่าจะกำจัดให้หมดสิ้นไปได้

เผยพฤติกรรมพันธุ์ปลาอึดทน-แพร่พันธุ์รวดเร็วทุก 22 วัน:ดร.สุรพล สินเกตุ อดีตนักวิชาการอิสระ ในฐานะผู้พิทักษ์สายน้ำราชบุรีของประมงจังหวัดราชบุรี เปิดเผยว่า ก่อนหน้านี้เคยร่วมกับสำนักงานประมงจังหวัดราชบุรี กาญจนบุรี และสุพรรณบุรี ลงพื้นที่ปราบปลาหมอคางดำที่หนองบางงู ตำบลเจ็ดเสมียน แต่ปลาส่วนหนึ่งได้หลบหนีและเข้าไปอาศัยตามเขตอภัยทานของวัดจนจับไม่ได้ ประกอบกับสถานการณ์น้ำท่วมล่าสุดที่ไหลบ่าท่วมนาข้าวและสวน ทำให้ปลาหมอคางดำกระจายตัวไปทั่ว เนื่องจากปลาชนิดนี้มีความอึดทนทานสูงมาก แม้ในน้ำเน่าเสียก็ยังสามารถมีชีวิตอยู่รอดได้

ดร.สุรพล ระบุเพิ่มเติมว่า ปัจจุบันไม่สามารถกำจัดปลาหมอคางดำให้หมดไปได้อีกแล้ว เนื่องจากมีวงจรการแพร่ขยายพันธุ์ที่รวดเร็วมาก โดยทุกๆ 22 วัน ปลาตัวเมียจะวางไข่และตัวผู้จะอมไข่ไว้ในปากจนกว่าจะฟักเป็นตัว คนมักเข้าใจผิดว่ามันกินไข่ปลาชนิดอื่น แต่แท้จริงแล้วมันคือไข่ของมันเอง ทุกตัวที่จับได้จึงมีไข่ตลอดเวลา ทำให้การขยายพันธุ์ทะยานเกินขีดจำกัด จึงเสนอแนวคิดพลิกวิกฤตเป็นโอกาสด้วยการส่งเสริมการแปรรูปทำน้ำปลา ปลาร้า ปลาข้าวคั่ว หรือห่อหมก ซึ่งเนื้อปลาหมอคางดำมีความแน่นและดีกว่าปลาช่อนด้วยซ้ำ

นายกสมาคมเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำไทยแนะแนวทาง “อยู่ให้ได้-แปรรูปสร้างอาชีพ”:

ด้าน นายประกอบ ทรัพย์ยอดแก้ว นายกสมาคมเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำไทย กล่าวเสริมว่า ทุกวันนี้การระบาดของปลาหมอคางดำเกินกว่าจะหาวิธีกำจัดให้สิ้นซากได้แล้ว แนวทางที่ควรทำคือการหาวิธีอยู่ร่วมกันและพัฒนาต่อยอดอย่างจริงจัง เช่น การสนับสนุนให้แปรรูปเป็นลูกชิ้น ปลาแดดเดียว หรือผลิตภัณฑ์อาหารอื่นๆ ส่งเสริมกระบวนการตั้งแต่ต้นน้ำ กลางน้ำ จนถึงปลายน้ำ หากสร้างให้เกิดเป็นอาชีพขึ้นมาได้ ชาวบ้านที่ว่างงานก็จะช่วยกันออกหาจับปลาหมอคางดำ เกิดเป็นห่วงโซ่การจัดการอย่างต่อเนื่อง ยิ่งในช่วงน้ำท่วมนี้ทำให้ปลาแพร่กระจายไปทั่วและเกินพิกัดที่จะควบคุมได้ จึงอยากฝากให้หน่วยงานภาครัฐเข้ามาบูรณาการช่วยเหลือความเดือดร้อนของประชาชนอย่างจริงจัง

ส่วนกรณีที่มีความกังวลว่าปลาหมอคางดำอาจหลุดรอดเข้าไปในฟาร์มเลี้ยงสัตว์น้ำหรือไม่ นายประกอบ ยืนยันอย่างชัดเจนว่า ในพื้นที่ภาคกลางซึ่งมีการเลี้ยงกุ้งอย่างเป็นระบบนั้น ปลาหมอคางดำอาศัยอยู่เพียงในแหล่งน้ำธรรมชาติ และไม่สามารถเล็ดลอดเข้าไปในบ่อฟาร์มได้ เนื่องจากกรรมวิธีการและระบบการจัดการเลี้ยงมีความเข้มงวดสูงสุด